Donderdag 4 november
De tijd vliegt en om vier uur begint het publiek zich te verzamelen. Ik schrik. Zoveel jongeren! Waar zijn hun ouders? De gidsen hadden een duidelijke instructie om vooral ook ouders, ooms en tantes mee te nemen naar de voorstelling. Maar het publiek is bijna volledig jong en verdeeld in groepen jonges en meisjes. Dat is gaaf. Vorig jaar waren het vooral mensen die al bekend met kunst en theater zijn. Dit jaar wilden we graag juist jonge en onervaren bezoekers trekken. Heel fijn dat dat gelukt is. Maar niet altijd. Soms breekt de slappe lach uit onder tien jonge meisjes in hijaab tijdens het gevoelige concert van de Sufi zanger Firas en boventoonzanger Mark. Of dan is een groep na 1 minuut uitgekeken op de beeldende kunstwerken in de oude hamam. Ik maak me dan zorgen of ze het wel mooi vinden. Maar concentratie en waardering blijken niet altijd samen te hoeven gaan. De bezoekers zijn erg blij.
De finale is als een popconcert. Mijn plan van inelkaar grijpende soundscapes en anneengecomponeerde liederen werkt niet. Elke minuut worden we onderbroken door applaus, geroep en gefluit. Een chaos. Subtiliteiten verdwijnen in een zee van overdonderend enthousiasme.
Woensdag 3 November
Maar als je een dag voor de shows nog een huiskamer nodig hebt, of iemand om het publiek rond te leiden of iemand om voor 200 man koek te bakken, dan lukt dat gewoon. In die zin is organiseren hier een feest: als er iets gefixt moet worden helpt iedereen om bekenden te bellen en de juiste persoon te vinden die het voorelkaar krijgt. Zo hebben we vandaag een technicus geregeld die morgen de hele dag komt helpen (althans, hij moet het even regelen met zijn werk), een lokatie gevonden (we overleggen met de zoon van 11, opvallend is dat de vaders afwezig zijn in bijna alle lokaties) en er is iemand microfoons en snoeren kopen (de enige echt betrouwbare geluidsman van de stad bleek een ander concert te hebben morgen). Nog een nachtje slapen… Zou er eigenlijk wel publiek komen?
Dinsdag 2 november
Maandag 1 November
Zondag 31 oktober
Zaterdag 30 oktober
Vrijdag 29 oktober
Donderdag 28 oktober
Woensdag 27 oktober
We worden onthaald als popidolen, en voorgesteld aan alle broers en ooms en neven van onze gastheer. We ontmoeten een aantal extreem goede dansers en virtuose musici. Er heerst een spontane sfeer en we gaan in enkele uren samen een korte voorstelling maken. Er zijn geen meisjes bij. Enkele dagen geleden kwamen ze hun dansjurken terugbrengen bij de leider. Ze waren een jaar of 14 en hun ouders vonden dat het over was met dansles. Tijd om binnen te blijven. Niet zelden trouwt een vrouw hier als ze 15 of 16 jaar is. In het kamp hebben mensen geen auto’s, huizen of interessante banen waar je je status aan kunt ontlenen. Dus je reputatie ontleen je dan aan de kuisheid van je dochter. Als zij danslessen heeft samen met jongens dan gaan de mensen maar roddelen…
Moeilijk te accepteren. Juist culturele ontwikkeling geeft mensen hier de ruimte om binnen de strikte sociale regels een zekere eigenzinnigheid te ontwikkelen.
De voorstelling was echt te gek. In één middag hebben we een spannende ontmoeting gemaakt van muziek, dans en theatrale vondsten. De stroom viel soms uit. Het leek erop dat óf de muziek, óf het theaterlicht aankon, niet tegelijkertijd. Toen de muziek kapot ging tijdens de finale met de dans van de jongens, klapte en stampte het publiek een degelijke beat zodat het toch een feestje werd.
Dinsdag 26 oktober
Maandag 25 oktober
PS: er was iemand die mijn nieuwsbrief las en dacht dat Al Quds iets met Al Qaida te maken had (waarschijnlijk vanwege de gelijkenis van het woord “Al” gevolgd door “Q”). Voor hem misschien extra uitleg: een darbuka is dus geen bazooka, maar een trommeltje.
Zondag 24 oktober
Zaterdag 23 oktober
Vrijdag 22 oktober
Donderdag 21 oktober
Zondag 1 november
Hoe anders voelt het vandaag om door de straatjes te wandelen dan enkele weken geleden. Elke plek heeft een verhaal gekregen, zoveel gezichten zijn hier vertrouwd geworden en telkens kom ik mensen tegen die op één of andere manier betrokken waren.
De theaterdirecteur die de afgelopen dagen regelmatig bijzonder boos, nors of zelfs onredelijk was is helemaal opgetogen en we spreken lang over alle plannen en mogelijkheden voor volgend jaar.
Na het eindetentje met alle musici en acteurs ga ik naar het vliegveld, beladen met een enorm overgewicht aan indrukken, ervaringen en emoties.
Zaterdag 31 oktober
Spoedberaad bij de theaterdirecteur. Er zijn gisteravond enkele Israeliërs naar de voorstellingen gekomen en in een verhitte discussie geraakt met een bewoner en een gids. Jerusalem is van ons, zouden ze hebben gezegd. Er is grote onrust ontstaan bij de deelnemers en gastfamilies. Omdat het project zich afspeelt in een deel van de Oude Stad waar vaak gewelddadige confrontaties zijn met kolonisten, politie en soldaten hebben we al in een eerder stadium besloten dat het publiek alleen via persoonlijke contacten uitgenodigd kan worden. Niet alleen wilden we zo voorkomen dat het Israelisch gezag de voorstellingen zou tegenwerken of verbieden, ook konden we zo een sfeer van openheid en contact creëeren die in een situatie van bezetting en de spanningen zo zeldzaam en tegelijkertijd zo hard nodig is.
Elke famillie heeft directe ervaring met invallen in de huizen, arrestaties en geweld en hierdoor raken mensen erg gesloten en op hun hoede. Het meest waardevolle dat we de afgelopen weken hebben opgebouwd is het vertrouwen van de bewoners die hun huiskamer voor ons openstelden, en dit vertrouwen was nu geschaadt door deze lompe bezoekers die de inwoners van deze buurt zelfs niet één avond zonder politieke discussie gunden.
Door dit incident is iedereen heel opgewonden geraakt. Enkele gidsen en één lokatie laten weten niet meer mee te werken. Ik probeer ze allemaal te spreken en uit te leggen dat dit project niet tot doel heeft Israeliërs en Palestijnen bijeen te brengen. Hoe positief ook, dit is nu in deze getraumatiseerde plek onmogelijk. Gezellig verhalen vertellen en theedrinken kan alleen als je een zekere mate van gelijkwaardigheid, veiligheid en vertrouwen hebt, en niet als afgelopen week nog rake klappen kreeg toen je voorbij de militairen liep die de ingang naar je huis blokkeerden. Dat de Israeliërs die naar de voorstellingen wilden komen waarschijnlijk de beste intenties hebben en niet dezelfde mannen zijn als de bezettings-soldaten is een nuance die in deze situatie snel verloren gaat.
We beslissen dat we vanavond alles in het werk stellen om een herhaling te voorkomen, en de Israeliërs die toch van het project hebben vernomen en zich aanmelden vertellen dat het vol is.
Niet veel later krijgt het theater telefoon van de Israelische vrouw die aankondigt een rechtzaak aan te spannen wegens antisemitisme omdat we zouden selecteren op joodsheid. Het feit dat dit project plaatsvindt op de open zenuw van het Midden-Oosten is nu wel heel erg voelbaar.
Als het publiek zich die avond verzamelt zijn er toch Israeliërs bij. Anti-zionistische vredesactivisten nog wel. Ik leg de situatie uit en smeek ze om af te zien van hun bezoek. Hier hebben ze helemaal geen begrip voor. Een heftige discussie ontstaat en ik vang de verbale klappen op terwijl de gidsen met hun publiek op pad gaan.
De voorstellingen lopen gesmeerd. De kunstenaars, deelnemers en het publiek is bijzonder enthousiast. Ik moet even op adem komen en kan dan toch enorm genieten van een ongelofelijke gebeurtenis op deze bizarre en gestoorde plek.
Vrijdag 30 oktober
Het is zover. Vandaag moeten alle puzzelstukjes in elkaar vallen.
Om half tien verzamelen de gidsen zich voor een testronde door het labirint van de Oude Stad. Even later hoor ik dat de lokatie voor het videokunstwerk toch niet door kan gaan. Een nieuwe plek zoeken dus, schuiven met wat routes en schema’s en het past weer.
Het is bijna magisch hoe alles nu op z’n plek komt. Als een groot mechaniek gaan alle radertjes nu draaien. Iedereen is nu op de lokaties de laatste dingen aan het voorbereiden en tussen het oplossen van kleine problemen door ontstaat er een merkwaardig vacuüm waarin ik besef dat ik niets meer kan doen en het nu gewoon maar moet laten gebeuren.
Uitgerekend vandaag begint het te regenen. Helemaal onafhankelijk van de complexe politieke gevoeligheden, onberekenbare deelnemers en een producent die telkens geen beltegoed heeft, gaat het weer ons tegenwerken.
Als de gidsen zich verzamelen bij de Damascuspoort blijkt dat er veel mensen zijn thuisgebleven. We hebben van al het publiek dat via vrienden en kennissen van de deelnemers is geworven groepen gemaakt van ongeveer 12 personen, maar enkele gidsen staan soms nog maar met 2 a 3 mensen te wachten. We bellen iedereen op en geleidelijk groeien de groepen aan en vertrekken de gidsen op hun tocht door de duistere, natte straatjes.
Als mijn telefoon stil blijft maakt mijn ongerustheid plaats voor een voorzichtig opgetogen gevoel. Het lijkt te lukken!
Het stuk stad dat normaal in de nacht zo duister en verlaten is gonst nu van groepjes publiek, cameraploegen en buurtbewoners die ongevraagd de gidsen de weg wijzen.
Ruim twee uur later zijn de musici en acteurs klaar. Iedereen heeft enthousiaste verhalen over de soms onverwachte en intieme gebeurtenissen in de huiskamers. Er is iets heel bijzonders gebeurd vandaag.
Donderdag 29 oktober
Zijn jullie er klaar voor? Vraag ik aan de verlegen tweelingrappers. Jawel hoor, maar mijn broer Ali moet straks naar het politiebureau dus hij is er waarschijnlijk niet bij morgen.
Oh!
Ali is waarschijnlijk op een camera herkend tijdens de rellen afgelopen zondag. Een soldaat kwam een brief brengen vanochtend. Hij moet zich melden bij het politiebureau en rekent op een nacht in de cel. Ik ga mee om de Israeliërs op andere gedachten te brengen. Ook Ali’s moeder, een prachtig miniatuurvrouwtje, komt mee. We mogen niet mee naar binnen natuurlijk. Mama blijft achter bij de poort als ik na enige tijd toch maar weer mijn repetities vervolg.
Om half elf vanavond bel ik met dokter Ninos. Ik was vanmiddag weer bij hem op bezoek omdat ik me zorgen maakte of hij wel echt zijn huis wilde openstellen. Na een lang gesprek twijfelde hij nog steeds en vroeg me in de avond te bellen. Hij gaat het niet doen.
We zoeken dus weer een lokatie. Alle contacten zijn uitgeput. Het is laat in de avond en morgen is het vrijdag, de dag dat veel mensen naar de moskee gaan en met hun famillie zijn.
Uiteindelijk verschuiven we een act naar één van onze hotelkamers, en kunnen alle plattegronden getekend en routes uitgestippeld worden.
Diep in de nacht komt alles op orde. Op papier dan. Of de buitenwereld deze organisatiegraad aankan zal morgen blijken.

